'Waarheid?' vroeg Pilatus. 'Wat is waarheid?' (Joh. 18:38)
Jezus is de Weg de Waarheid en het Leven.
Zoeken in deze blog
Hersenloze atomen zorgen voor een perfecte afstelling. Of toch niet?
De perfecte afstelling
Barry had net zijn nieuwe keuken geïnstalleerd. Alles glansde: het aanrecht, de kraan, zelfs de handleiding die hij negeerde. Maar de kastdeurtjes… die hadden hun eigen ideeën. Het ene deurtje stond open, het andere sloot met de elegantie van een pinguïn op heet zand. Barry had nog wat te doen. Een halve slag aan het scharnier links. Een kwartje rechts. Waterpas erbij. Hoofd een keer stoten. Na drie uur stonden ze eindelijk recht. Hij riep trots: “Kijk nou!” Toen ging de vaatwasser open… en tikte het linker deurtje uit balans. Barry zuchtte: "Wat zou het fijn zijn als keukenkastdeurtjes zichzelf afstelde. Gewoon, zomaar, omdat keukenkastjes dat doen als je ze maar lang genoeg met rust laat."
In dit blog gaat over materie die zichzelf finetunet (of niet).
Finetuning
Het begrip Finetuning verwijst naar het feit dat het universum precies zo is 'geconstrueerd' dat het mogelijk is te bestaan met leven. Zelfs een minuscule afwijking zou leiden tot een universum waarin sterren niet ontstaan, chemie niet werkt, of leven simpelweg onmogelijk is. Er zijn te veel voorbeelden van verfijning om in een enkel blog te bespreken. Ik neem eentje in vogelvlucht met u door.
Kosmologische constante
De kosmologische constante, aangeduid met de Griekse letter Λ (lambda). Het vertegenwoordigt de energie van het vacuüm — ook wel donkere energie genoemd — en bepaalt hoe snel het universum uitzet.
In de jaren '90 ontdekten astronomen dat het heelal niet alleen uitdijt, maar dat die uitdijing versnelt. Dat was een verrassing. De kosmologische constante bleek verantwoordelijk: een subtiele, afstotende kracht die de zwaartekracht tegenwerkt. Maar hier komt het wonderlijke: de waarde van deze constante is extreem klein, en moet binnen een ongelooflijk nauwe marge liggen om een levensvriendelijk universum mogelijk te maken.
Hoe nauw?
Volgens berekeningen van natuurkundigen zoals Steven Weinberg en Roger Penrose zou een afwijking van de kosmologische constante met slechts 1 op 10¹²⁰ het universum totaal ongeschikt maken voor leven. Dat betekent:
Als Λ iets groter was → het universum zou te snel uitzetten → geen sterren, geen planeten, geen leven.
Als Λ iets kleiner was → het universum zou instorten voordat structuren konden ontstaan. Finetuning dus: precies in het midden. Er zijn mensen die zeggen: dode atomen kwamen per ongeluk uit het niets tot materie, tijd en ruimte en dat in precies de juiste vorm, kracht, hoeveelheid, enzovoort.
Hoe klein is de kans in makkelijke taal
De kans dat deze constante toevallig precies goed is, is dus:
1 op 10¹²⁰ — een 1 met 120 nullen.
Ter vergelijking: het aantal atomen in het waarneembare universum is ongeveer 10⁸⁰. Dus zelfs als elk atoom een gok zou doen, kom je nog niet in de buurt van die kans.
Nog een keer.
De kans dat je 6 goot met een dobbelsteen is 1 op 6.
De kans dat de kosmologische constante toevallig tot stand kwam is 1 op 10000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000.
Er zijn minder atomen in het universum dan het getal hierboven aangeeft. Heeft u het? Ik ook niet. Dat zijn getallen waar ik het spoor bij kwijtraak. Nou, kun je natuurlijk geloven dat het toch per ongeluk tot stand is gekomen. Zo veel geloof in toeval heb ik niet. U wel?
Wetenschapper aan het woord: Ph.D S. Meyer.
Is dit het enige?
Nee, dat is het niet. Hoe meer de wetenschap ontdekt hoer groter de onwaarschijnlijkheid wordt dat hersenloze atomen tot een dergelijk fijn afgesteld universum konden komen. Het gaat immers niet om één fenomeen met een ongelooflijke toevalligheid, maar tig fenomenen met ongelooflijke toevalligheid. En dan moeten die ongelooflijke hoeveelheden aan toevalligheid ook nog eens tezamen tot stand komen.
Ik geloof in een alwetende almachtige God die ruimte, tijd, materie en energie geschapen heeft. Dit in precies de juiste condities om leven mogelijk te maken op aarde.
Reactie op ‘Hersenloze atomen zorgen voor een perfecte afstelling. Of toch niet?’ Dank voor je blog. Je weet verwondering goed te verpakken in een begrijpelijk verhaal. Maar juist daarom wil ik reageren — omdat verwondering niet hetzelfde is als bewijs, en omdat de redenering die je volgt meer onthult over ons eigen denken dan over het universum zelf. Je stelt dat de kosmologische constante zó precies is afgesteld, dat toeval geen plausibele verklaring meer lijkt. Maar laten we die gedachte even onder de loep nemen. 1. Je redeneert achteraf We bestaan in een universum waarin leven mogelijk is, en dat lijkt bijzonder. Maar dat is net zoiets als zeggen: “Wat een toeval dat ik precies dat ene lot heb getrokken dat leidt tot míjn geboorte.” Vanuit ons perspectief lijkt het onmogelijk — maar dat komt omdat we alleen dít perspectief hebben. Als het anders was, waren we er niet om de vraag te stellen. Dat heet het antropisch principe. 2. Je gebruikt een kans zonder alternatief Je spreekt van een kans van 1 op 10¹²⁰. Maar waarop precies? Op welk ander universum? Hoeveel alternatieven zijn er, en waarom zouden die fysisch mogelijk zijn? We kennen er precies één: dit. Kansberekening vereist een bekende uitkomstverzameling — en die hebben we niet. 3. Je verwart ‘toeval’ met ‘willekeur’ Toeval betekent niet dat iets uit het niets komt. Het betekent dat we geen voorspelbaar patroon zien. Maar het universum is niet ‘gebeurd’. Het is ontwikkeld — stap voor stap, via oorzaak en gevolg, energieverspreiding, evolutie, zelforganisatie. Er is geen enkele reden om te denken dat dit ‘zomaar’ is ontstaan. 4. Je verwart verwondering met verklaring Dat iets onwaarschijnlijk voelt, betekent nog niet dat het ‘gemaakt’ moet zijn. Dat is een menselijke reflex: we willen orde, bedoeling, betekenis. Maar de natuur is geen mens. En wetenschap probeert die menselijke projecties juist stap voor stap los te weken van de werkelijkheid. Dus… De redenering dat fine-tuning een hogere macht impliceert, is aantrekkelijk — maar niet overtuigend. Ze is gebaseerd op psychologische reflexen (zoals intentioneel denken), logische fouten (zoals terugredeneren vanuit één uitkomst), en misbruik van kansbegrippen (zonder kansruimte). Verwondering is prachtig. Maar als we er een wereldbeeld op bouwen zonder kritische toetsing, dan verwarren we gevoel met kennis. Precies daar begint het probleem.
Het alternatief is dat NIETS (Helemaal niets, geen ruimt, geen materie, geen energie, niets; dat waar een steen van droomt; een niet te begrijpen afwezig van wat dan ook) heeft geleid tot een perfect voor leven afgesteld universum. Jeroen, als je dat kunt geloven, dan vind ik dat bijzonder. Als je zegt: ik laat alles open, ik geen neem geen standpunt in, dan vind ik dat nog bijzonderder. O ja, als het net iets anders was, dan hadden we geen sterren en planeten. Dat is het alternatief. Niet volgens mij, maar volgens de wetenschap. Ik ga binnenkort nog iets over finetuning schrijven aan de hand van een vooraanstaande wetenschapper op het gebied van Nano biotechnologie. Stay tuned!
Kijk intussen naar de video van PhD Meyer. Ook niet de eerste de beste op zijn terrein van wetenschap. Je hoeft het niet met hem eens te zijn, het is wel interessant en hij spreekt met wetenschappelijk autoriteit.
1. Je redeneert achteraf? Bij argumenteren op basis van forensisch bewijs, is het vrij lastig om voorafgaande aan de gebeurtenis te redeneren. Het voorbeeld, ik ben geboren, wat een wonder, is een non-voorbeeld. Zo achteraf redenerend, weet ik dat er mensen geboren worden en dat ieder mens, iemand is. Dat is bovendien geen forensisch bewijs. Het gaat bij dit voorbeeld om terugkerende wetmatigheden en niet om een eenmalige gebeurtenis.
Voordat je verder leest, eerst even dit Dit is geen diplomatiek gemompel in een kringgesprek met geurkaarsen en matjes in plaats van stoelen. Dit is een mening. Mijn mening. Misschien wel over jouw geloof of cultuur en de rol die geweld daarin speelt. Let op, een mening, ja, maar wel gebaseerd op feiten, gevolgd door logische beargumentering. En ik neem een standpunt in, zonder te bedekken. Zachte heelmeesters, daar geloof ik niet in. Als dat je triggert, als je liever politiek correct dingen niet benoemt of hoort, je weet waar de exit-knop zit. Tuurlijk, elke cultuur heeft z’n charme. Elke ideologie misschien ook. Maar om met dat argument af te rekenen: “Hitler hield van zijn hond. Moet ik nu zijn misdaden gaan relativeren?” Nee. dat zijn twee verschillende dimensies. Laat me eerst uitleggen waarom ik hier zo fel in ben. Knellend cultuurrelativisme Het idee: een cultuur mag alleen beoordeeld worden op basis van haar eigen normen en waarden. Prima als je archeoloog bent...
Geloof in Jezus! Blind geloof? 'De bijbel is een sprookjesboek.' Er zijn dat mensen die dat beweren. Er is één ding dat ik dan zeker weet. Deze 'kenners' van de Bijbel hebben het niet écht onderzocht. We hebben te maken met een vooroordeel. De bijbel staat vol claims over historische gebeurtenissen en wonderen. De laatste honderd jaar ontdekken historici en archeologen steeds meer bronnenmateriaal en archeologische overblijfselen die de beschreven gebeurtenissen uit de Bijbel ondersteunen en bewijzen. In dit blog ga ik het hebben over de claim dat Jezus heeft bestaan, dat Hij stierf aan het kruis en over het wonder dat Hij op de derde dag weer opstond uit de dood. Heeft Jezus bestaan als historisch persoon? Hier kunnen we kort over zijn. Jezus van Nazareth heeft op aarde rondgewandeld. De historici zijn het daar over eens. Er zijn meer bronnen over Jezus dan van welk persoon dan ook uit de oudheid. De bronnen zijn bovendien veel korter na zijn leven geschreven dan bij...
Mohammed 570 n Chr. Je loopt door de stad en op het plein zie je een kraampje van moslims. Op de zijkant staat met grote letters: Jezus was moslim. Je valt bijna om van verbazing. Wat is dit nu weer? Ik dacht toch echt dat Jezus iets met het christendom te maken had. Historisch materiaal Voor het bestaan van moslims, voor Mohammed (570 n. Chr - 632 n Chr.), bestaat geen enkel historisch bewijs . Jezus leefde voor Mohammed. Jezus was geen moslim. Jezus wordt wel , als Isa, in de koran genoemd. Iets noemen, maakt het nog geen waarheid. Bovendien, de Isa uit de koran vertoont veel opvallende verschillen met de Bijbelse Jezus. Dat is sowieso niet de Jezus die we kennen uit de Bijbel. De koran is dus de enige bron die claimt dat Jezus moslim was. Één bron is geen bron en 6 eeuwen na dato is in tijd te ver om betrouwbaar te zijn. Een flinke hoeveelheid bronnenmateriaal van kort na Jezus' bevestigen dat Hij, Jezus, als mens Joods was en dat hij de Thora (Joodse Bijbel) ...
Reactie op ‘Hersenloze atomen zorgen voor een perfecte afstelling. Of toch niet?’
BeantwoordenVerwijderenDank voor je blog. Je weet verwondering goed te verpakken in een begrijpelijk verhaal. Maar juist daarom wil ik reageren — omdat verwondering niet hetzelfde is als bewijs, en omdat de redenering die je volgt meer onthult over ons eigen denken dan over het universum zelf.
Je stelt dat de kosmologische constante zó precies is afgesteld, dat toeval geen plausibele verklaring meer lijkt. Maar laten we die gedachte even onder de loep nemen.
1. Je redeneert achteraf
We bestaan in een universum waarin leven mogelijk is, en dat lijkt bijzonder. Maar dat is net zoiets als zeggen: “Wat een toeval dat ik precies dat ene lot heb getrokken dat leidt tot míjn geboorte.”
Vanuit ons perspectief lijkt het onmogelijk — maar dat komt omdat we alleen dít perspectief hebben. Als het anders was, waren we er niet om de vraag te stellen. Dat heet het antropisch principe.
2. Je gebruikt een kans zonder alternatief
Je spreekt van een kans van 1 op 10¹²⁰. Maar waarop precies? Op welk ander universum? Hoeveel alternatieven zijn er, en waarom zouden die fysisch mogelijk zijn? We kennen er precies één: dit. Kansberekening vereist een bekende uitkomstverzameling — en die hebben we niet.
3. Je verwart ‘toeval’ met ‘willekeur’
Toeval betekent niet dat iets uit het niets komt. Het betekent dat we geen voorspelbaar patroon zien. Maar het universum is niet ‘gebeurd’. Het is ontwikkeld — stap voor stap, via oorzaak en gevolg, energieverspreiding, evolutie, zelforganisatie. Er is geen enkele reden om te denken dat dit ‘zomaar’ is ontstaan.
4. Je verwart verwondering met verklaring
Dat iets onwaarschijnlijk voelt, betekent nog niet dat het ‘gemaakt’ moet zijn. Dat is een menselijke reflex: we willen orde, bedoeling, betekenis. Maar de natuur is geen mens. En wetenschap probeert die menselijke projecties juist stap voor stap los te weken van de werkelijkheid.
Dus…
De redenering dat fine-tuning een hogere macht impliceert, is aantrekkelijk — maar niet overtuigend. Ze is gebaseerd op psychologische reflexen (zoals intentioneel denken), logische fouten (zoals terugredeneren vanuit één uitkomst), en misbruik van kansbegrippen (zonder kansruimte).
Verwondering is prachtig. Maar als we er een wereldbeeld op bouwen zonder kritische toetsing, dan verwarren we gevoel met kennis. Precies daar begint het probleem.
Het alternatief is dat NIETS (Helemaal niets, geen ruimt, geen materie, geen energie, niets; dat waar een steen van droomt; een niet te begrijpen afwezig van wat dan ook) heeft geleid tot een perfect voor leven afgesteld universum. Jeroen, als je dat kunt geloven, dan vind ik dat bijzonder. Als je zegt: ik laat alles open, ik geen neem geen standpunt in, dan vind ik dat nog bijzonderder.
BeantwoordenVerwijderenO ja, als het net iets anders was, dan hadden we geen sterren en planeten. Dat is het alternatief. Niet volgens mij, maar volgens de wetenschap. Ik ga binnenkort nog iets over finetuning schrijven aan de hand van een vooraanstaande wetenschapper op het gebied van Nano biotechnologie. Stay tuned!
Kijk intussen naar de video van PhD Meyer. Ook niet de eerste de beste op zijn terrein van wetenschap. Je hoeft het niet met hem eens te zijn, het is wel interessant en hij spreekt met wetenschappelijk autoriteit.
Veel kijkplezier.
Shalom Shabbat
1. Je redeneert achteraf? Bij argumenteren op basis van forensisch bewijs, is het vrij lastig om voorafgaande aan de gebeurtenis te redeneren. Het voorbeeld, ik ben geboren, wat een wonder, is een non-voorbeeld. Zo achteraf redenerend, weet ik dat er mensen geboren worden en dat ieder mens, iemand is. Dat is bovendien geen forensisch bewijs. Het gaat bij dit voorbeeld om terugkerende wetmatigheden en niet om een eenmalige gebeurtenis.
BeantwoordenVerwijderen